چه کسی مخترع دستگاه خودپرداز است؟

جیمز گودفلو (James Goodfellow) مخترعی اسکاتلندی بود که اولین دستگاه خودپرداز و اولین شماره شناسایی شخصی (Pin Code) را اختراع کرد؛ اما بر خلاف بسیاری از افرادی که در صنعت مالی درآمد بالایی دریافت می­کنند، او برای چنین اختراع بزرگی مبلغی جز ۱۰ پوند دریافت نکرد او نیز دستگاهی را اختراع کرد که میلیون­ها نفر در سراسر دنیا هر روز از آن استفاده می­کنند اما او هیج درآمدی از این اختراع نداشت. در حقیقت، در سالگرد ۵۰ سالگی اختراع خودپرداز، جیمز ۷۹ ساله به گاردین گفت که تنها ۱۵ دلار (حدود ۱۰پوند) از حق ثبت اختراع به دست آورده است و از آن به بعد از این طریق پولی دریافت نکرده است.

او می­گوید: “می­توانید تصویر کنید که وقتی می­بینم بانکداران پاداش­های ۱ میلیون پوندی دریافت می­کنند، چه حسی دارم. به این فکر می­کنم که چه چیزی بیشتر از اختراع خودپرداز ارزشمند است که در ازای آن پاداش­های میلیونی دریافت می­کنند؟”

در مورد این که چه کسی به طور رسمی صاحب عنوان “مخترع دستگاه خودپرداز” باشد، سال‌ها بحث و مجادله بوده است. در سال ۲۰۰۵ شخصی به نام جان شفرد بارون در فهرست افتخارات سال جدید عنوان عالی‌ترین رتبه امپراتوری بریتانیا (Order of the British Empire) برای اختراع “ماشین اتوماتیک پول نقد” دریافت کرد. اما به ادعای روزنامه گاردین، در حال حاضر خود دولت بریتانیا نیز به صراحت بیان می­کند که این گودفلو بود که دستگاه خودپرداز را اختراع کرد. در نتیجه پس از چالش­های بسیار بر سر این عنوان، این طور که به نظر می­رسد جایگاه گودفلو تثبیت شده است.

در اواسط دهه ۱۹۶۰، گودفلو به عنوان یک مهندس توسعه برای کلوین هیوز، بخشی از صنایع اسمیت (Smiths Industries) مشغول به کار بود. او در پروژه­ ای به دنبال ایجاد راهکاری برای مشتریان جهت دریافت پول نقد در روز­های تعطیل و آخر هفته بود. گودفلو می­گوید: “اکثر افرادی که درطول هفته کار می­کنند، نمی­توانند به بانک مراجعه کنند. آن­ها خواستار راه حلی برای رفع این مشکل بودند. راه حل این مشکل ماشینی بود که با شناسایی افراد، به آن­ها پول نقد پرداخت می­کرد. من تصمیم گرفتم این دستگاه را به واقعیت تبدیل کنم و برای این کار پین­کد (شماره شناسه شخصی) و یک توکن رمزنگاری شده مرتبط با پین­کد را اختراع کردم.”

این توکن به شکل یک کارت پلاستیکی پانچ شده شکل گرفت. اسناد ثبت اختراع سیستمی را شامل دستگاه کارتخوان و دکمه­ های نصب شده بر روی بدنه دستگاه ارائه می­کرد. “زمانی که مشتری می­خواهد دسته­ ای اسکناس از دستگاه دریافت کند، کارت پانچ شده­‌ی خود را در دستگاه قرار می­دهد و پین­کد شناسایی خود را توسط دکمه­ ها وارد می­کند” به غیر از کارت­های پانچ شده، این تقریبا توصیفی از خودپرداز امروزی است

پس از آنکه گودفلو روشی موفقیت­ آمیز برای تولید این مدل ارائه کرد، مرحله­‌ی بعدی ساخت نمونه اولیه آن بود. اولین ماشین خودپرداز توسط شرکت چاپ(Chubb) ساخته و در شعب بانک وستمینستر (بعد ها به عنوان Natwest شناخته شد) در سال ۱۹۶۷ نصب گردید.

تقریباً در همان زمان، شفرد بارون، که برای شرکت چاپ اسکناس دلارو (De La Rue) کار می­کرد، در حال توسعه دستگاه پرداخت اسکناس رقیب بود. ماشین او از کارت­های پلاستیکی استفاده نمی­کرد. در عوض از چک­های آغشته به کربن-۱۴، یک ماده مضر رادیواکتیو، استفاده می­کرد. این دستگاه کربن-۱۴ را شناسایی می­کرد، چک را با پین­کد مقایسه و پول نقد را پرداخت می­کرد.

شفرد بارون سه سال پیش از درگذشت، در سال ۲۰۱۰، با عنوان “مردی که دستگاه نقدی را اختراع کرد”با بی­بی­سی نیوز مصاحبه­ای انجام داد. در این مصاحبه او بیان کرد که بانک بارکلیز به سرعت به او جواب مثبت داد. این که دستگاه خودپرداز شفرد بارون اولین دستگاهی بود که نصب شد و در شعبه­‌ی بارکلیز در اندفیلد، شمال لندن توسط Reg Varney کمدین معروف در ۲۷ ژوئن سال ۱۹۶۷ افتتاح شد و به استفاده ی عموم رسید، برای همه پذیرفته شده است. یک ماه پس از این تاریخ دستگاه گودفلو به نمایش عموم گذاشته شد. با این حال، حق ثبت اختراع دستگاه Goodfellow در تاریخ ۲ مه ۱۹۶۶، یعنی ۱۴ ماه قبل از نصب دستگاه خودپرداز Enfield، ارائه شد. در مقابل، De La Rue تصمیم گرفت که دستگاه Shepherd-Barron را ثبت اختراع ننماید.

شفرد بارون زنده نماند تا این پرونده را پیش بگیرد اما در سال ۲۰۰۵ در مصاحبه­ای که با روزنامه گاردین داشت به گونه­ای مخربانه از رقیب خود صحبت می­کرد: ” من او را نمی­شناسم، پس امیدوارم که در کارش موفق باشد، اما تفاوت بین ما و گودفلو این است که ما به مفهوم کلی سیستم فکر می­کردیم و این نکته­ای بود که برای بانک اهمیت داشت. اختراع او من را یاد اختراع هاورکرافت می اندازد، یک شکست ظریف.”

دستگاه خودپرداز مشخصاً یک انقلاب جهانی در دنیای فناوری بود و هیچ اختراع دیگری– اختراع کارت­ها و دستگاه­های contact less، بیتکوین، تکنولوژی­های پوشیدنی و… – به اندازه این دستگاه دنیا را تغییر نداده است. در حال حاضر ۳ میلیون دستگاه ATM در دنیا وجود دارد و پیش­بینی­ها نشان می­دهد که تا سال ۲۰۲۰ این مقدار به ۴ میلیون خواهد رسید.

گودفلو این موضوع را می­پذیرد که مفهوم کلی دستگاه خودپرداز را اختراع نکرده است. “اما من راهی برای نوع کارکرد آن را اختراع کردم. زمانی از برادران رایت صبحت می­کنیم، آن­ها مفهوم پرواز را اختراع نکردند. بسیاری از افراد در تلاش برای اختراع روشی برای پرواز بودند. برادران رایت وسیله‌­ای برای پرواز اختراع کردند و برای اختراع هواپیما مشهور شدند. پس من نیز باید به عنوان فردی که در اختراع خودپرداز نقش داشته است شناخته شوم.”

در همین راستا وبسایتی به نام ATMInventor.com تمام افرادی را که کمکی در تکمیل این دستگاه داشته اند را نام برده است. برای مثال چه کسی ایده ی دستگاه ATM را ارائه داد؟ مخترع آمریکایی-ارمنی به نام لوتر جورج سیمجیان این ایده را ارائه داد. چه کسی طراحی دستگاه خودپرداز ایستاده را ارائه داد؟ جان دوایت از آمریکا. وزارت کشور انگلستان نیز دستاورد جیمز گودفلو را به رسمیت شناخته و در آخرین نسخه کتاب راهنمای ۱۸۰ صفحه­ای ” زندگی در انگلستان”، در بخش بزرگترین اختراعات قرن بیست­و­یکم نام او را به عنوان مخترع ماشین اتوماتیک پرداخت پول (ATM) ثبت کرده است. بنابراین پس از سال­ها، اکنون Goodfellow  خود را هم رده­ ی جان لوگی‌برد (مخترع تلویزیون)، آلن تورینگ (مخترع ماشین تورینگ)، سر فرانک ویتل (مخترع موتور جت) و سر تیم برنرز لی (مخترع World Wide Web) می­داند.

۱۵ دلاری که او بابت ثبت اختراع دریافت کرد…

او می­گوید: “پاداشی که برای ثبت اختراع دریافت کردم ۱۵ دلار بود. من باید درخواست ثبت اختراع خود را به ۱۵ کشور می­فرستادم و پاداش هر ثبت اختراع ۱ دلار بود.” در آن زمان او دیگر کارمند کلوین هیوز نبود. او پس از کلوین هیوز به IBM رفت و ۲۶ سال در IBM فعالیت کرد. گودفلو در پاسخ به این سوال که با ۱۵ دلار چه کرد، می گوید به احتمال زیاد تمام آن را در یک روز خرج کرده است. او افزود: “این اختراع زندگی من را تغییر نداد.” اما در نهایت او از زندگی کاری خود راضی است: ” آن زمان از کاری که انجام می­دادم بسیار راضی بودم.”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *